98.47%ರಷ್ಟು ₹2,000 ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದ ಆರ್ಬಿಐ
Reserve Bank of India (ಆರ್ಬಿಐ) ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ₹2,000 ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ 98.47% ನೋಟುಗಳು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಮರಳಿವೆ. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ಈ ನೋಟುಗಳ ಕುರಿತು ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿದೆ.
ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ₹2000 ನೋಟುಗಳ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯವು ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆ ಘೋಷಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ₹3.56 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗಳಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್ 30, 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ ಕೇವಲ ₹5,451 ಕೋಟಿಗೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿದಿದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಬಳಿ ಉಳಿದಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ನೋಟುಗಳ ಸ್ಥಿರ ವಾಪಸಾತಿಯು ಪರಿವರ್ತನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಮೊತ್ತವು ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾರಣ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ಕರೆನ್ಸಿಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವತ್ತ ಆರ್ಬಿಐನ ಕ್ರಮವು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ.
RBI ತನ್ನ ಕರೆನ್ಸಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮೇ 19, 2023 ರಂದು ₹2000 ನೋಟುಗಳನ್ನು ಚಲಾವಣೆಯಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತ್ತು. ಅಂದಿನಿಂದ, ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ಈ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ಅಥವಾ ಠೇವಣಿ ಮಾಡಲು ಬಹು ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ ; ಭಾರತೀಯ ಕರೆನ್ಸಿ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮಗೆಷ್ಟು ಗೊತ್ತು..?
2023ರಲ್ಲಿ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಧಾರ :
ಆರ್ಬಿಐ 2023ರ ಮೇ 19ರಂದು ₹2,000 ನೋಟುಗಳನ್ನು ವಹಿವಾಟಿನಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಇದು ಡಿಮಾನಿಟೈಸೇಶನ್ ಅಲ್ಲ — ನೋಟುಗಳು ಇನ್ನೂ ಮಾನ್ಯವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದ್ದವು.ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ನೋಟುಗಳ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯ ಸುಮಾರು ₹3.56 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಇತ್ತು.
ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು :
2026ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 30ರ ವೇಳೆಗೆ, ₹2,000 ನೋಟುಗಳ ಸಂಚಲನ ಮೌಲ್ಯವು ₹3.56 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯಿಂದ ಕೇವಲ ₹5,451 ಕೋಟಿಗೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ.ಇದು ಜನರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳಲ್ಲಿ ಠೇವಣಿ ಅಥವಾ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿನಿಮಯ ಮತ್ತು ಠೇವಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ :
*ಆರ್ಬಿಐ ಸರಳ ಹಾಗೂ ಸುಗಮ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು:
*ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ 19 ಆರ್ಬಿಐ ಇಷ್ಯೂ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿನಿಮಯ ಅವಕಾಶ
*ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಠೇವಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
*ಈ ಕ್ರಮಗಳು ಜನರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆಯಾಗದಂತೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿವೆ.
₹2,000 ನೋಟುಗಳು ಇನ್ನೂ ಮಾನ್ಯವೇ?
ಹೌದು. ₹2,000 ನೋಟುಗಳು ಇನ್ನೂ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮಾನ್ಯತೆ (Legal Tender) ಹೊಂದಿವೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಈಗ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಮರುಸಂಚಲನಕ್ಕೆ ತರುವುದಿಲ್ಲ. ಈಗಲೂ ಸಹ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಉಳಿದ ₹2000 ನೋಟುಗಳನ್ನು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಆರ್ಬಿಐನ 19 ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಚೇರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಜಮಾ ಮಾಡಬಹುದು. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಆಯ್ಕೆಯೆಂದರೆ ಇಂಡಿಯಾ ಪೋಸ್ಟ್ ಮೂಲಕ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಆರ್ಬಿಐ ವಿತರಣಾ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವುದು, ಅಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸುವವರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ ಜಮಾ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ₹2000 ನೋಟುಗಳು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಇದರರ್ಥ ಅವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಸಕ್ರಿಯ ಚಲಾವಣೆಯಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವು ಇನ್ನೂ ಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಠೇವಣಿ ಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಹಿನ್ನಲೆ :
*ಆರ್ಬಿಐ ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ತನ್ನ ವಿಸ್ತೃತ ಕರೆನ್ಸಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ತಂತ್ರದ ಭಾಗವಾಗಿ ಕೈಗೊಂಡಿತು:
*ಸ್ವಚ್ಛ ಕರೆನ್ಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ
*ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟುಗಳ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು
*ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು
*ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ನೋಟುಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ₹2,000 ನೋಟುಗಳ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಗಮವಾಗಿ ನಡೆದಿದ್ದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಹಕಾರವೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿರುವುದು ಆರ್ಬಿಐಗೆ ದೊಡ್ಡ ಯಶಸ್ಸಾಗಿದೆ.
- ಭಾರತದಲ್ಲಿ ‘ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ರಾಂತಿ’ ಮಾಡಿದ ಜನಧನ್ ಯೋಜನೆ (Jan Dhan Yojana) । EXPLANATION
- ಸುವೇಂದು ಅಧಿಕಾರಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ನೂತನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ
- ಇಂದಿನ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು | 08-05-2026
- ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ವಿಧಾನಸಭೆ ರದ್ದು : ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅವಧಿ ಅಂತ್ಯ
- ‘ತಾಯಂದಿರ ದಿನ’ (Mother’s Day) : ಹಿನ್ನಲೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ
RBI Says 98.47% of ₹2,000 Notes Returned to Banking System
