ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಪರಮಾಣು-ಶಾಖ ಆಧಾರಿತ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಭಾರತ ಚಾಲನೆ

ಭಾರತವು ಪರಮಾಣು ಶಾಖ (Nuclear Process Heat) ಬಳಸಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಘಟಕವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ವಚ್ಛ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಈ ಘಟಕವನ್ನು ಜೂನ್ 26, 2026ರಂದು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕಲ್ಪಾಕ್ಕಂನಲ್ಲಿರುವ Indira Gandhi Centre for Atomic Research (IGCAR) ನಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು.

ಈ ಘಟಕವು ಕಾಪರ್-ಕ್ಲೋರಿನ್ (Copper-Chlorine – Cu-Cl) ಥರ್ಮೋಕೈಮಿಕಲ್ ಚಕ್ರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನೀರನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಉಷ್ಣವನ್ನು Fast Breeder Test Reactor (FBTR) ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ, ಪರಮಾಣು ಶಾಖದ ಮೂಲಕ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಮೊದಲನೆಯದು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

ಈ Copper-Chlorine (Cu-Cl) ಥರ್ಮೋಕೈಮಿಕಲ್ ಚಕ್ರವನ್ನು Bhabha Atomic Research Centre (BARC) ಸ್ವದೇಶೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ಇದು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮುಚ್ಚಿದ (Closed Chemical Loop) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿದೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪ್ರದರ್ಶನ ಘಟಕ (Technology Demonstrator) ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಬನ್-ಮುಕ್ತ (Carbon-Free) ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಲಿದೆ. ಸುಧಾರಿತ ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಹಸಿರು ಇಂಧನ (Green Hydrogen) ಗುರಿ ಹಾಗೂ ಸ್ವಚ್ಛ ಇಂಧನ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಇದು ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲಿದೆ.

ಪರಮಾಣು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕ ಎಂದರೇನು..?
ಪರಮಾಣು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕ (Hydrogen Production Facility Using Nuclear Process Heat) ಎಂದರೆ, ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ನಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಅಧಿಕ ತಾಪಮಾನ (Nuclear Process Heat)ವನ್ನು ಬಳಸಿ ನೀರನ್ನು (H₂O) ವಿಭಜಿಸಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ (H₂) ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ವಿದ್ಯುತ್‌ನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸದೇ, ಪರಮಾಣು ಶಾಖವನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಕಾರ್ಬನ್ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದು.

ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ..?
ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಅಧಿಕ ಉಷ್ಣವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಉಷ್ಣದ ಸಹಾಯದಿಂದ ನೀರನ್ನು ಹಲವು ರಾಸಾಯನಿಕ ಹಂತಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಭಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಪರ್–ಕ್ಲೋರಿನ್ (Copper-Chlorine ಅಥವಾ Cu-Cl) ಥರ್ಮೋಕೈಮಿಕಲ್ ಚಕ್ರ ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನಿಲ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಪುನಃ ಬಳಸುವ (Closed Chemical Loop) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು :
*ಪರಮಾಣು ಶಾಖವನ್ನು ಬಳಸಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ವಿಧಾನ.
*ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆ (Electrolysis) ವಿಧಾನಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆ.
*ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ.
*ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
*ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.

• ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶಾಲೆಗಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-2026 : ಅಂತಿಮ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಭಾರತದ 7 ಶಾಲೆಗಳು ಆಯ್ಕೆ
• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಜೆಟ್ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ ಗಗನ್ (GAGAN) ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಯಶಸ್ವಿ
• ಇಸ್ರೋ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆ : ಸೆಮಿ-ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಯಶಸ್ವಿ ಪರೀಕ್ಷೆ
• ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳ ಕ್ವಿಜ್ (27-06-2026)
• ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳ ಕ್ವಿಜ್ (26-06-2026)