ಇಸ್ರೋ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆ : ಸೆಮಿ-ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಯಶಸ್ವಿ ಪರೀಕ್ಷೆ

Share With Friends

ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ಇಸ್ರೋ) ದೇಶದ ಭವಿಷ್ಯದ ಉಡಾವಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ ಸೆಮಿ-ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್‌ನ ಪವರ್ ಹೆಡ್ (Power Head) ಹಾಟ್ ಟೆಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ. ಜೂನ್ 24ರಂದು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮಹೇಂದ್ರಗಿರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇಸ್ರೋ ಪ್ರೊಪಲ್ಷನ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎಂಜಿನ್ 175 ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಥ್ರಸ್ಟ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದ 200 ಟನ್ ಥ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಶೇ.88ರಷ್ಟು ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ. ಪವರ್ ಹೆಡ್ ಟೆಸ್ಟ್ ಆರ್ಟಿಕಲ್ ಸರಣಿಯ ಎಂಟನೇ ಹಾಟ್ ಟೆಸ್ಟ್ ಇದಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿರುವ SC120 ಸೆಮಿ-ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಪ್ರೊಪಲ್ಷನ್ ಹಂತವು SE2000 ಎಂಜಿನ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 2,000 ಕಿಲೋನ್ಯೂಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಥ್ರಸ್ಟ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಹೊಸ ಹಂತವು ಪ್ರಸ್ತುತ LVM3 ಉಡಾವಣಾ ವಾಹಕದಲ್ಲಿರುವ L110 ಕೋರ್ ಹಂತವನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಈ ಸೆಮಿ-ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ ದ್ರವ ಆಮ್ಲಜನಕ (Liquid Oxygen – LOX) ಮತ್ತು ಕೆರೋಸಿನ್ ಅನ್ನು ಇಂಧನವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ರವ ಆಮ್ಲಜನಕವು ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಆಕ್ಸಿಡೈಸರ್ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಕೆರೋಸಿನ್ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ಇಂಧನವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಉಡಾವಣೆಯನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.

2026ರಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೋ ಈಗಾಗಲೇ ಹಲವು ಎಂಜಿನ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ CE20 ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಎಂಜಿನ್ ಅನ್ನು 22 ಟನ್ ಥ್ರಸ್ಟ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೇ 9ರಂದು ಅಡಿಟಿವ್ ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರಿಂಗ್ (3D ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸಿ ಮರು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ PS4 ಎಂಜಿನ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ಮಹೇಂದ್ರಗಿರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಇಸ್ರೋ 2027ರ ವೇಳೆಗೆ ಸುಧಾರಿತ LVM3 ಉಡಾವಣಾ ವಾಹಕವನ್ನು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ತರಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ 200 ಟನ್ ಪೂರ್ಣ ಥ್ರಸ್ಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸೆಮಿ-ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಎಂಜಿನ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಲು ಯೋಜಿಸಿದೆ. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಭಾರತದ ಭವಿಷ್ಯದ ಭಾರೀ ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಲಿದೆ.

ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಎಂದರೇನು..?
ರಾಕೆಟ್ ಉಡಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ದ್ರವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸಿಡೈಸರ್ ಬಳಸಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಈ ಎಂಜಿನ್, ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಹಾಗೂ ಭಾರೀ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.

ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಎಂಜಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದ್ರವ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ (Liquid Hydrogen – LH₂)ಅನ್ನು ಇಂಧನವಾಗಿ ಮತ್ತು ದ್ರವ ಆಮ್ಲಜನಕ (Liquid Oxygen – LOX) ಅನ್ನು ಆಕ್ಸಿಡೈಸರ್ ಆಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ರವ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನ್ನು ಸುಮಾರು –253 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ಹಾಗೂ ದ್ರವ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು –183 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ರಾಕೆಟ್ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕಡಿಮೆ ಇಂಧನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾರೀ ಉಪಗ್ರಹಗಳು, ಅಂತರಗ್ರಹ ಮಿಷನ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ದೂರದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವವಿದೆ.

ಇದೇ ವೇಳೆ,ಸೆಮಿ-ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಎಂಜಿನ್ ದ್ರವ ಆಮ್ಲಜನಕ (LOX) ಮತ್ತು ಕೆರೋಸಿನ್ (Kerosene) ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ದ್ರವ ಆಮ್ಲಜನಕ ಮಾತ್ರ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಸೆಮಿ-ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಥ್ರಸ್ಟ್, ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಸುಲಭ ನಿರ್ವಹಣೆಯಂತಹ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.